2026

Ang Mosaic ng Pananampalataya sa Asya Pasipiko Ang rehiyon ng Asya Pasipiko ay ang pinakamalaking kontinente at tahanan sa pinakamaraming populasyon sa mundo. Dito matatagpuan ang pinagmulan ng mga pangunahing relihiyon sa daigdig at isang kamangha-manghang mosaic ng paniniwala. Mula sa Hinduismo at Budismo sa India at Nepal, hanggang sa Kristiyanismo sa Pilipinas at Timog Korea, ang Islam sa Indonesia at Malaysia, at ang Shinto at Budismo sa Hapon, ang pagkakaiba-iba ay hindi lamang kultural kundi isang pang-araw-araw na katotohanan.…

Ang Sinaunang Ugat ng Pag-iisip sa Timog Asya Ang konsepto ng mga pilosopikal na eksperimento sa isip ay hindi lamang produkto ng Kanluraning pilosopiya. Sa Timog Asya, ang malalim at masalimuot na pagsasanay sa pag-iisip ay nagsimula libu-libong taon na ang nakalilipas. Ang mga sinaunang teksto mula sa Indus Valley Civilization hanggang sa mga Veda at Upanishad ay puno ng mga tanong na naglalayong buksan ang mga misteryo ng kaisipan, realidad, at etika. Hindi tulad ng mga eksperimento sa laboratoryo,…

Ang Walang Hanggang Laban: Sakit at Sangkatauhan Ang kasaysayan ng sangkatauhan ay sabay na kasaysayan ng pakikipaglaban nito sa mga nakahahawang sakit. Mula sa mga sinaunang sibilisasyon hanggang sa modernong panahon ng globalisasyon, ang mga outbreak, epidemya, at pandemya ay humubog sa mga lipunan, ekonomiya, at kurso ng kasaysayan. Ang pag-unawa sa nakaraan ay susi upang mapaghandaan ang hinaharap. Sa artikulong ito, tatalakayin ang mga pangunahing prinsipyo ng pag-iwas sa sakit at ang mga konkretong aral na nakuha mula sa…

Ang Pangunahing Problema: Ano Ba Talaga ang Kamalayan? Ang kamalayan o consciousness ay ang personal na karanasan ng pagiging ikaw. Ito ang pagdama sa kulay pula, ang lasa ng kape, ang sakit ng isang suntok, at ang malalim na pakiramdam ng pag-iral. Sa loob ng maraming siglo, ito ay itinuturing na sakop ng pilosopiya at relihiyon. Ngunit simula noong huling bahagi ng ika-20 siglo, ang siyensya ng kamalayan ay naging isang lehitimong larangan ng pananaliksik, at ang Europe ang naging…

Ang Pundasyon: Ano ang Genetika at Hereditarya? Ang genetika ay ang siyentipikong pag-aaral ng mga gene, genetic variation, at heredity sa mga buhay na organismo. Ang hereditarya naman ang proseso kung saan ang mga katangian at kondisyon ay naipapasa mula sa mga magulang patungo sa kanilang supling sa pamamagitan ng DNA. Ang bawat tao ay may humigit-kumulang 20,000-25,000 na gene, na nakaimpake sa 23 pares ng chromosome. Ang mga gene na ito, na gawa sa kemikal na deoxyribonucleic acid (DNA),…

Ang Pangarap na Makipag-usap sa Utak: Isang Panimula Sa loob ng maraming siglo, ang direktang komunikasyon sa pagitan ng isip ng tao at ng isang makina ay nanatiling isang malalim na pangarap, isang tema na madalas sa mga akda ni Jules Verne at H.G. Wells. Ngayon, ang pangarap na iyon ay unti-unting nagiging katotohanan sa pamamagitan ng Brain-Computer Interface (BCI). Ang BCI ay isang direktang landas ng komunikasyon sa pagitan ng isang utak na may aktibidad na neural at isang…

Panimula: Ang Kontinente sa Pagitan ng Dalawang Apoy Ang ika-20 siglo sa Europa ay isang panahon ng walang katulad na pagbabago at pagkasira, hinubog ng dalawang pandaigdigang digmaan na nag-iba ng kurso ng sibilisasyon. Ang Unang Digmaang Pandaigdig (1914-1918) at ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig (1939-1945) ay nag-ugat sa parehong kontinente, na may mga sanhi at bunga na magkakaugnay. Ang artikulong ito ay maglalatag ng komprehensibong pagsusuri sa mga pangunahing salik na nagdulot ng mga digmaang ito at ang kanilang malalim…

Ang Batayang Prinsipyo ng Ebolusyon sa Biyolohiya Ang teorya ng ebolusyon ay ang siyentipikong paliwanag kung paano nagbabago ang mga buhay na organismo sa paglipas ng henerasyon. Ito ay hindi isang haka-haka kundi isang malawak na pinatunayang balangkas na nag-uugnay ng mga obserbasyon mula sa paleontolohiya, henetika, anatomiya, at embriyolohiya. Ang pundasyon nito ay itinayo nina Charles Darwin at Alfred Russel Wallace noong ika-19 na siglo, partikular sa akdang On the Origin of Species noong 1859. Ang pangunahing mekanismo ay…

Ang Mundo Natin: Isang Buhay at Gumagalaw na Planeta Ang planetang Tierra o Daigdig ay tila matatag at permanente sa ating paningin, ngunit sa ilalim ng ating mga paa ay isang dinamiko at nagbabagong mundo. Ang mga pagyanig ng lupa, pagsabog ng bulkan, at pag-usad ng mga kontinente ay pawang mga palatandaan ng napakalaking enerhiya sa loob ng planeta. Ang pag-unawa sa mga puwersang ito ay hindi lamang usapin ng makabagong agham kundi bahagi na ng sinaunang karunungan at mitolohiya…

Ang Pagsibol ng Isang Bagong Pag-iisip sa Bagong Daigdig Ang Scientific Revolution, isang kilusang intelektwal na umusbong sa Europe noong ika-16 at ika-17 siglo, ay hindi lamang nagbago sa pag-unawa sa kalawakan at pisika. Ito ay unti-unting tumawid sa Karagatang Atlantiko at humubog sa kamalayan, institusyon, at lipunan ng North America. Habang ang mga kolonya sa Jamestown at Plymouth ay itinatatag, ang mga ideya nina Copernicus, Galileo Galilei, Isaac Newton, at Francis Bacon ay kumakalat din. Ang pagbabagong ito ay…