Foundations

Ang Pundasyon: Ano ang Quantum Mechanics? Ang quantum mechanics o mekanikang quantum ay ang pangunahing balangkas ng pisika na naglalarawan kung paano gumagalaw at umiiral ang mga bagay sa antas ng mga atomo at mga subatomikong partikulo. Habang ang klasikal na pisika ni Isaac Newton ay sapat na upang ipaliwanag ang galaw ng mga planeta o ang pagbagsak ng isang mansanas, ito ay nabibigo sa napakaliit na mundo. Dito, ang mga partikulo ay maaaring magkaroon ng katangian ng alon, lumitaw…

Ang Pagbuo ng Mundo: Mga Pangunahing Lakas sa Ilalim ng Lupa Ang planeta natin ay isang buhay at aktibong mundo, na hinuhubog ng napakalakas na pwersa mula sa kailaliman nito. Ang dalawang pinakamapangyarihang pagpapahayag ng mga lakas na ito ay ang mga lindol at pagsabog ng bulkan. Ang mga ito ay hindi mga pangyayaring nangyayari nang nagkataon lamang, kundi mga resulta ng patuloy na paggalaw at pagbabago ng mga tectonic plate—ang malalaking piraso ng solidong bato na bumubuo sa ibabaw…

Ang Pundamental na Proseso na Nagpapakain sa Mundo Ang photosynthesis ay ang pinakamahalagang reaksiyong biyokemikal sa planetang Daigdig. Ito ang proseso kung saan ang mga halaman, algae, at ilang uri ng bacteria ay gumagamit ng enerhiya mula sa sikat ng araw upang gawing kemikal na enerhiya ang carbon dioxide at tubig, na naglalabas ng oxygen bilang byproduct. Halos lahat ng buhay sa lupa—mula sa mga mikrobyo hanggang sa mga tao sa mga lungsod tulad ng Manila, Mexico City, at Tokyo—ay…

Ang Pundasyon: Mga Unang Sistema at Pilosopiya Ang konsepto ng organisadong pangangalagang pangkalusugan para sa publiko ay may malalim na ugat sa kasaysayan. Noong ika-18 siglo, sa ilalim ni Emperador Frederick II ng Prussia, isinabatas ang mga unang batas para sa pagsuporta sa mga mahihirap na may sakit. Gayunpaman, ang makabagong modelo ay nagsimula noong huling bahagi ng ika-19 siglo sa Alemanya sa ilalim ni Chancellor Otto von Bismarck. Noong 1883, ipinasa ang Health Insurance Act, na nagtatag ng unang…

Ang Tunay na Mukha ng Information Overload: Isang Pandaigdigang Krisis Ang information overload o labis na pagdagsa ng impormasyon ay isang modernong kondisyon kung saan ang dami ng impormasyong dumarating sa isang tao ay lumalampas sa kakayahan niyang iproseso at magpasya nang epektibo. Ayon sa isang pag-aaral ng University of California, Irvine, ang karaniwang empleyado ay naaabala tuwing 11 minuto at aabutin ng 25 minuto para makabalik sa orihinal na gawain. Sa Pilipinas, isang ulat ng We Are Social at…

Ang Pundasyon ng Urbanisasyon sa North America Ang urbanisasyon, o ang paglaki at pagdami ng populasyon sa mga lungsod, ay isang pangunahing puwersa na humuhubog sa North America mula pa noong ika-19 na siglo. Ang prosesong ito ay higit pa sa simpleng paglipat ng mga tao; ito ay isang radikal na pagbabago sa panlipunan, pang-ekonomiya, at pisikal na tanawin ng kontinente. Mula sa mga maagang sentro ng pangangalakal tulad ng Boston at Philadelphia, hanggang sa pagsabog ng mga lungsod dulot…

Ang Di Nakikitang Haligi ng Ekonomiya Sa mga masisikip na lansangan ng Dhaka, sa mga pabrika sa labas ng Colombo, at sa mga maliit na tindahan sa Kathmandu, umiikot ang isang malawak ngunit kadalasang hindi nakikitang mundo ng ekonomiya. Ito ang di pormal na sektor, isang napakalaking bahagi ng kabuhayan sa Timog Asya na hindi nakarehistro, hindi nakapagbabayad ng buwis nang pormal, at walang proteksyon mula sa estado. Ayon sa International Labour Organization (ILO), mahigit 80% ng kabuuang trabaho sa…

Ang Pagdating ng Kristiyanismo at ang Panahon ng Kolonyal Ang relihiyon, partikular ang Romano Katolisismo, ay naging isang pangunahing haligi sa paghubog ng kasaysayan at lipunan ng Latin America. Nang dumating ang mga mananakop na Kastila noong 1492 sa pamumuno ni Cristobal Colon, kaakibat ng ekspedisyon ang isang misyong espirituwal. Ang mga monarkang Katoliko, sina Reyna Isabel I ng Castilla at Haring Fernando II ng Aragon, ay naghangad ng pagpapalaganap ng pananampalataya. Ang Papa Alejandro VI mismo, sa pamamagitan ng…

Ang Tunay na Kahulugan ng Seguridad ng Pagkain Ang seguridad ng pagkain ay hindi lamang nangangahulugan ng pagkakaroon ng sapat na pagkain. Ayon sa United Nations Food and Agriculture Organization (FAO), ito ay ang kondisyon kung saan ang lahat ng tao, sa lahat ng oras, ay may pisikal, panlipunan, at pang-ekonomiyang access sa sapat, ligtas, at masustansyang pagkain na tumutugon sa kanilang mga pangangailangang pang-diyeta at kagustuhan para sa isang aktibo at malusog na buhay. Sa Hilagang Amerika, partikular sa…

Ang Pundamental na Tanong: Saan Nagsimula ang Lahat? Mula pa noong sinaunang panahon, ang sangkatauhan ay nagtatanong tungkol sa pinagmulan ng lahat ng bagay. Ang tanong na “Paano nabuo ang universe?” ay sumasalamin sa ating paghahanap ng pag-unawa sa ating lugar sa kosmos. Sa makabagong agham, ang nangingibabaw na paliwanag ay ang Teorya ng Big Bang. Ngunit ang kamangha-manghang kwento ng paglikha ay hindi lamang isang kanlurang konsepto; ito ay may malalim at magkakaibang mga salamin sa buong kontinente ng…