Mga Pangunahing Digmaan sa Europa noong ika-20 Siglo: Sanhi at Bunga ng Unang at Ikalawang Digmaang Pandaigdig

Panimula: Ang Kontinente sa Pagitan ng Dalawang Apoy

Ang ika-20 siglo sa Europa ay isang panahon ng walang katulad na pagbabago at pagkasira, hinubog ng dalawang pandaigdigang digmaan na nag-iba ng kurso ng sibilisasyon. Ang Unang Digmaang Pandaigdig (1914-1918) at ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig (1939-1945) ay nag-ugat sa parehong kontinente, na may mga sanhi at bunga na magkakaugnay. Ang artikulong ito ay maglalatag ng komprehensibong pagsusuri sa mga pangunahing salik na nagdulot ng mga digmaang ito at ang kanilang malalim at pangmatagalang epekto sa politika, heograpiya, ekonomiya, at lipunan ng Europa at ng buong mundo.

Ang Unang Digmaang Pandaigdig: Ang “Digmaang Magwawakas ng Lahat ng Digmaan”

Ang Digmaang Pandaigdig I, na kilala rin bilang Ang Great War, ay sumiklab noong Hulyo 28, 1914 at nagtapos noong Nobyembre 11, 1918. Ito ay isang pangunahing salungatan sa pagitan ng Mga Alyadong Kapangyarihan, na pinangunahan ng Pransya, Imperyong Britanya, at Rusya, at ang Mga Sentral na Kapangyarihan, na pinamunuan ng Imperyong Aleman, Austria-Hungary, at ang Imperyong Ottoman.

Mga Pangunahing Sanhi ng Unang Digmaang Pandaigdig

Ang pagsiklab ng digmaan ay resulta ng magkakadikit na mga salik:

• Militarismo (Militarism): Ang palakasan ng mga sandatahan at pagpapalaki ng hukbo at navy, lalo na sa Imperyong Aleman sa ilalim ni Kaiser Wilhelm II at sa Imperyong Britanya. Ang kompetisyon sa paggawa ng mga barkong pandigma ay partikular na matindi.
• Alyansa (Alliances): Pagbuo ng magkasalungat na bloke ng militar. Ang Triple Entente (Pransya, Britanya, Rusya) at ang Triple Alliance (Alemanya, Austria-Hungary, Italya—bagamat hindi sumali sa simula).
• Imperyalismo (Imperialism): Tensyon dahil sa kompetisyon para sa mga kolonya at impluwensya sa mga lugar tulad ng Balkans at Hilagang Aprika.
• Nasyonalismo (Nationalism): Matinding pagmamalaki sa bansa at pagnanais ng mga pinaghahariang grupo para sa kalayaan, lalo na sa Imperyong Austro-Hungarian at Imperyong Ottoman.
• Ang Spark: Ang Assassination sa Archduke Franz Ferdinand: Noong Hunyo 28, 1914, ang tagapagmana ng trono ng Austria-Hungary ay pinatay sa Sarajevo, Bosnia ng isang Bosnian Serb na nasyonalista na si Gavrilo Princip. Ang krisis na sumunod ay humantong sa isang serye ng mga deklarasyon ng digmaan.

Mahahalagang Kaganapan at Teknolohiya ng Digmaan

Ang digmaan ay mabilis na naging isang patayan sa mga trintsera. Ang Western Front ay nagkaroon ng mga labanang tulad ng Battle of the Somme (1916) at Battle of Verdun (1916). Ang paggamit ng mga bagong teknolohiya tulad ng machine gun, poison gas, tank, at airplane ay nagdulot ng napakalaking bilang ng nasawi. Ang Eastern Front ay nakasaksi ng mas malaking paggalaw, kasama ang mga pangunahing labanan sa pagitan ng Alemanya at Rusya. Ang pagpasok ng Estados Unidos noong 1917 sa panig ng mga Alyado ay nagbago ng balanse ng kapangyarihan.

Ang Bunga ng Unang Digmaang Pandaigdig: Isang Mapait na Kapayapaan

Ang digmaan ay nagtapos sa pagkatalsik ng Alemanya at ang paglagda ng Armistice ng 11 Nobyembre 1918. Ang mga kasunduan sa kapayapaan, lalo na ang Kasunduan sa Versailles (1919), ay hinubog ang post-war na Europa.

Mga Pangunahing Bunga at Pagbabago

• Pagbagsak ng Apat na Imperyo: Ang Imperyong Aleman, Imperyong Austro-Hungarian, Imperyong Ottoman, at ang Imperyong Ruso (na bumagsak sa Revolusyong Ruso ng 1917) ay nawala. Lumitaw ang mga bagong bansa tulad ng Poland, Czechoslovakia, Yugoslavia, Hungary, at Austria.
• Kasunduan sa Versailles at “War Guilt”: Pinilit ang Alemanya na tanggapin ang buong responsibilidad (Artikulo 231), magbayad ng napakalaking reparations, bawasan ang hukbo nito, at isuko ang teritoryo tulad ng Alsace-Lorraine sa Pransya at ang Polish Corridor.
• Pagkawasak at Pagkawala ng Buhay: Tinatayang 8.5 milyong sundalo at 13 milyong sibilyan ang namatay. Ang mga lungsod at ekonomiya sa Pransya, Belhika, at iba pa ay nawasak.
• Pagkakatatag ng Liga ng mga Bansa (League of Nations): Itinatag sa ilalim ng Kasunduan sa Versailles upang itaguyod ang kapayapaan, ngunit kulang sa kapangyarihan at hindi sumali ang Estados Unidos.
• Pag-usbong ng Totalitaryanismo: Ang kaguluhan at galit sa Alemanya ay nagbigay-daan sa pag-usbong ng Nazismo. Sa Italya, si Benito Mussolini at ang kanyang Partidong Pasista ay umakyat sa kapangyarihan noong 1922.

Bansa	Tinatayang Bilang ng Nasawing Sundalo	Pangunahing Teritoryal na Pagbabago (1919)
Alemanya	2,000,000+	Nawalan ng lahat ng kolonya; isinuko ang Alsace-Lorraine, Eupen-Malmedy, at bahagi ng Schleswig; hinati ang Polish Corridor.
Pransya	1,400,000+	Nabawi ang Alsace-Lorraine; nakatanggap ng mga mandato sa Syria at Lebanon; napinsala ang industriya sa hilaga.
Imperyong Britanya	900,000+	Nakakuha ng mga mandato sa Palestine, Iraq, at iba pa; malaking utang sa Estados Unidos.
Rusya/Soviet Union	1,800,000+ (bago ang 1917)	Nawalan ng malaking teritoryo sa Treaty of Brest-Litovsk (1918); naging Unyong Sobyet noong 1922.
Austria-Hungary	1,100,000+	Nawasak ang imperyo; nahati sa mga independiyenteng bansa na Austria, Hungary, Czechoslovakia, at bahagi ng Yugoslavia.
Imperyong Ottoman	770,000+	Nawasak ang imperyo; nabawasan sa Turkiya; ang natitirang teritoryo ay naging mga mandato ng Pransya at Britanya.

Ang Pagitan ng Digmaan: Ang Paparating na Bagong Sigwa

Ang panahon mula 1919 hanggang 1939, ang Interwar Period, ay puno ng kawalang-tatag na direktang humantong sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Mga Salik na Nag-ambag sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig

• Ang Malaking Depresyon (1929): Ang pagbagsak ng Wall Street ay nagdulot ng pandaigdigang krisis sa ekonomiya, mataas na kawalan ng trabaho, at kawalang-kasiyahan sa mga demokratikong gobyerno sa Alemanya at iba pa.
• Pag-akyat sa Kapangyarihan ni Adolf Hitler at ang Partidong Nazi: Sinamantala ni Hitler ang galit sa Kasunduan sa Versailles at ang takot sa komunismo. Siya ay naging Chancellor noong Enero 30, 1933 at mabilis na nagtatag ng diktadurya.
• Pagsalakay at Appeasement: Sinakop ng Alemanya ang Rhineland (1936), isinanib ang Austria (Anschluss, 1938), at hiniling ang Sudetenland mula sa Czechoslovakia. Ang patakaran ng Appeasement ng Primer Ministro ng Britanya na si Neville Chamberlain, na pinakita sa Kasunduan sa Munich (1938), ay nagpalakas kay Hitler.
• Pagsasanib ng Mga Alyansa: Pagbuo ng Axis Powers (Alemanya, Italya, Hapon) at ang Molotov–Ribbentrop Pact (1939), isang di-agresyon na kasunduan sa pagitan ng Nazi Germany at ang Soviet Union ni Joseph Stalin na may lihim na probisyon para sa paghahati ng Silangang Europa.

Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa Europa: Ang Digmaan ng Pagkawasak

Nagsimula ang digmaan noong Setyembre 1, 1939 nang salakayin ng Alemanya ang Poland. Sumunod ang pagdeklara ng digmaan ng Pransya at Britanya. Ang digmaan sa Europa ay karaniwang nahahati sa dalawang teatro: ang Kanlurang Harapan at ang mas malawak at brutal na Silangang Harapan.

Mga Pangunahing Yugto at Labanan sa Europa

Blitzkrieg at Pagbagsak ng Kanluran (1939-1941): Matapos ang Phoney War, sinalakay ng Alemanya ang Denmark, Norway, Netherlands, Belhika, Luxembourg, at sa wakas ay Pransya noong 1940. Ang Dunkirk evacuation at ang pagbagsak ng Pransya ay mga pangunahing tagumpay ng Alemanya. Sinundan ito ng Battle of Britain, isang kampanya sa himpapawid laban sa United Kingdom.

Operasyon Barbarossa at ang Silangang Harapan (1941-1945): Noong Hunyo 22, 1941, sinalakay ng Alemanya ang Soviet UnionSiege of Leningrad, Battle of Moscow, at lalo na ang Battle of Stalingrad (1942-1943) ay naging mga pangunahing punto. Ang tagumpay ng Soviet sa Stalingrad ay ang simula ng pag-atras ng Alemanya sa Silangan.

Ang Holocaust (Shoah): Ang sistematiko, estadong-sponsor na pagpatay ng humigit-kumulang anim na milyong Hudyong Europeo, kasama ang milyon-milyong iba pang biktima (mga Romani, mga may kapansanan, Slav, homosekswal) sa pamamagitan ng mga kampong konsentrasyon tulad ng Auschwitz-Birkenau, Treblinka, at Sobibor.

Pagsulong ng Alyado sa Kanluran (1944-1945): Ang D-Day (Pebrero 6, 1944) ay ang malaking pagsalakay ng Alyado sa Normandy, Pransya, sa ilalim ng utos ni Heneral Dwight D. EisenhowerLiberation of Paris at ang Battle of the Bulge. Ang mga hukbong Soviet mula sa silangan at mga hukbong Alyado mula sa kanluran ay lumapit sa Berlin. Nagpakamatay si Hitler noong Abril 30, 1945, at sumuko ang Alemanya noong Mayo 8, 1945 (VE Day).

Ang Bunga ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Isang Hati at Nawasak na Europa

Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay mas mapanira kaysa sa una, na may mga bunga na tumagal ng mga dekada.

Mga Pangunahing Bunga at Pagbabago

• Walang Katulad na Pagkawasak at Pagkawala ng Buhay: Tinatayang 35-60 milyong katao ang namatay, kung saan karamihan ay mga sibilyan. Ang mga lungsod tulad ng Warsaw, Berlin, Stalingrad, London, at Coventry ay nawasak.
• Paghati sa Europa: Ang Bakal na Tabing (Iron Curtain): Ang Europa ay nahati sa dalawang bloke: ang Kanlurang Europa, na naiimpluwensyahan ng Estados Unidos at ang Marshall Plan, at ang Silangang Europa, na nasa ilalim ng kontrol ng Soviet at naging mga estadong satellite tulad ng East Germany, Poland, Czechoslovakia, Hungary, Romania, at Bulgaria. Ang pariralang “Iron Curtain” ay binuo ni Winston Churchill noong 1946.
• Pagkakatatag ng United Nations (UN): Itinatag noong 1945 sa San Francisco upang palitan ang nabigong Liga ng mga Bansa at itaguyod ang internasyonal na kooperasyon.
• Pagsisimula ng Digmaang Malamig: Ang tensyon sa pagitan ng Estados Unidos at ang Soviet Union ay humantong sa Digmaang Malamig, isang panahon ng proxy wars, arms race, at paghahati sa Alemanya at ang lungsod ng Berlin (Berlin Blockade 1948-49, Berlin Wall 1961).
• Pagbabago sa Kapangyarihan at Dekolonisasyon: Ang Pransya at Britanya ay humina, na nagpasimula ng proseso ng dekolonisasyon sa Aprika at Asya. Ang Estados Unidos at ang Soviet Union ay naging mga superpower.
• Mga Paglilitis sa Nuremberg at ang Universal Declaration of Human Rights: Ang Nuremberg Trials (1945-1946) ay nagtakda ng precedent para sa paglilitis sa mga krimen sa digmaan at krimen laban sa sangkatauhan. Ang Universal Declaration of Human Rights (1948) ay direktang tumugon sa mga kalupitan ng digmaan.

Ang Pamana sa Pagbuo ng Europa: Mula sa Runa Tungo sa Unyon

Sa kabila ng pagkawasak, ang digmaan ay nagbunsod ng mga pagsisikap para sa pangmatagalang kapayapaan at integrasyon sa Europa.

• European Coal and Steel Community (ECSC): Itinatag noong 1951 sa ilalim ng Treaty of Paris ng mga bansang Pransya, Kanlurang Alemanya, Italya, Belhika, Netherlands, at Luxembourg. Layunin nito na pagsamahin ang mga pangunahing industriya ng digmaan upang maiwasan ang mga salungatan sa hinaharap. Ito ang ninuno ng European Economic Community (EEC) at sa huli ay ang European Union (EU).
• North Atlantic Treaty Organization (NATO): Itinatag noong 1949 bilang isang alyansang militar ng mga demokratikong estado sa Kanlurang Europa at Hilagang Amerika upang kontrahin ang banta mula sa Soviet Union.
• Pagtanggap sa Kasaysayan at Memorya: Ang pagkilala sa mga kasalanan, partikular na ang Holocaust, ay naging sentral sa pagkakakilanlan ng mga bansa tulad ng Alemanya. Ang mga monumento at museo tulad ng Memorial to the Murdered Jews of Europe sa Berlin at ang Auschwitz-Birkenau State Museum sa Poland ay mga patotoo.

Pangwakas na Pagninilay: Ang Mga Aral ng Isang Madugong Siglo

Ang mga digmaan ng ika-20 siglo sa Europa ay nagturo ng malulupit na aral tungkol sa mga panganib ng matinding nasyonalismo, militarismo, at pagpapahina ng mga demokratikong institusyon. Ang mga bunga—mula sa Kasunduan sa Versailles hanggang sa Bakal na Tabing—ay nagpapakita kung paano ang isang hindi matatag na kapayapaan ay maaaring humantong sa isang mas malaking sakuna. Ang pagbangon ng Europa mula sa abo, sa pamamagitan ng mga proyekto ng pagkakaisa tulad ng European Union, ay isang sinadya at patuloy na pagsisikap upang tiyakin na ang gayong malawakang karahasan ay hindi na maulit pa. Ang pamana ng mga digmaang ito ay nananatiling isang mahalagang babala at gabay para sa mga henerasyon ng kasalukuyan at hinaharap.

FAQ

Ano ang pangunahing pagkakaiba sa sanhi ng Unang at Ikalawang Digmaang Pandaigdig?

Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay pangunahing sanhi ng magkakasalungat na alyansa, militarismo, imperyalismo, at nasyonalismo sa isang balanse ng kapangyarihan. Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay direktang bunga ng kawalang-kasiyahan mula sa mga tuntunin ng Kasunduan sa Versailles, ang pag-akyat sa kapangyarihan ng mga rehimeng totalitaryan (lalo na ang Nazi Germany), ang kabiguan ng patakaran ng appeasement, at ang mga ambisyon ng pagsakop ni Adolf Hitler.

Bakit mas maraming namatay sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig kaysa sa Unang Digmaang Pandaigdig?

Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nagsangkot ng mas maraming bansa at isang mas malaking heograpikal na sakop. Ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng mga estratehiya na direktang nagsasangkot ng mga sibilyan, kabilang ang mga strategic bombing campaign sa mga lungsod, ang sistematikong pagpatay sa Holocaust, at ang brutal na kalikasan ng labanan sa Silangang Harapan. Ang mga pagsulong sa teknolohiya ng militar ay nagresulta din sa mas mataas na kapasidad sa pagpatay.

Ano ang naging papel ng Treaty of Versailles sa pagdudulot ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig?

Ang Kasunduan sa Versailles ay malawak na itinuturing na isang pangunahing salik. Ang matinding mga probisyon nito—ang “war guilt clause,” napakalaking reparations, pagbabawas ng teritoryo, at paghina ng militar—ay lumikha ng matinding pagkamuhi at pagnanais ng paghihiganti sa Alemanya. Ang kawalang-tatag sa ekonomiya at ang pagkawala ng prestihiyo na dulot nito ay nagbigay ng matabang lupa para sa propaganda ng Partidong Nazi at ang pag-akyat sa kapangyarihan ni Hitler, na nangako na pawalang-bisa ang kasunduan.

Paano humubog ang mga digmaan sa mga hangganan ng Europa ngayon?

Ang mga hangganan ng modernong Europa ay malalim na hinubog ng mga digmaan. Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay nagbuwag sa mga lumang imperyo at lumikha ng mga bagong estado tulad ng Poland at Czechoslovakia. Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ang kasunod na Digmaang Malamig ay nagtakda ng Iron Curtain. Ang pagbagsak ng Soviet Union noong 1991 ay muling nagbago ng mapa, na nagbibigay-daan para sa pagsasarili ng mga estado ng Baltiko (Estonia, Latvia, Lithuania) at ang muling pagsasama-sama ng Alemanya. Ang mga alitan sa mga rehiyon tulad ng Balkans noong 1990s ay direktang nakaugnay sa mga hangganang itinatag pagkatapos ng mga digmaang pandaigdig.

Ano ang pinakamahalagang institusyong pandaigdig na itinatag bilang resulta ng mga digmaang ito?

Ang dalawang pinakamahalaga ay ang United Nations (UN) at ang mga inapo nito ng European Union (EU). Ang UN, na itinatag noong 1945, ay direktang tumugon sa kabiguan ng Liga ng mga Bansa at sa pangangailangan para sa isang mas malakas na pandaigdigang forum para sa paglutas ng salungatan. Ang EU, na nagmula sa European Coal and Steel Community, ay direktang idinisenyo upang pagsamahin ang mga ekonomiya ng Europa upang ang digmaan sa pagitan ng mga miyembro nito ay maging “hindi lamang magkakaroon, ngunit imposible sa materyal,” ayon sa Schuman Declaration noong 1950.

Related Intelligence

Foundations

Quantum Mechanics: Paano Gumagalaw ang Pinakamaliit na Partikulo? | Mula kay Einstein Hanggang Ngayon

Foundations

Mga Lindol at Bulkan: Paghahambing ng Nakaraan at Kasalukuyang Lakas ng Kalikasan