Foundations

Ang Timog Asya: Isang Masalimuot na Sinag ng Pananampalataya at Kultura Ang rehiyon ng Timog Asya—na binubuo ng mga modernong bansa ng India, Pakistan, Bangladesh, Nepal, Bhutan, Sri Lanka, at Maldives—ay isa sa pinakamayaman at pinakamasalimuot na tapayan ng relihiyon sa buong mundo. Dito, ang mga dakilang sistemang pananampalataya tulad ng Hinduismo, Budismo, Jainismo, at Sikhismo ay ipinanganak, samantalang ang Islam, Kristiyanismo, Zoroastrianismo, at Judaismo ay umunlad at yumabong sa pagdaan ng mga siglo. Ang artikulong ito ay maglalatag kung…

Ang Mga Ugat Bago ang Kolonisasyon: Mga Katutubong Sistema ng Pamamahala Bago dumating ang mga mananakop mula sa Europa, ang Hilagang Amerika ay tahanan ng daan-daang malayang mga bansa at katutubong populasyon, bawat isa ay may kumplikado at kinaugaliang sistema ng pamamahala. Ang konsepto ng demokrasya ay hindi eksklusibo sa Gresya o Roma; ito ay umiral sa iba’t ibang anyo sa kontinente. Ang Iroquois Confederacy, kilala rin bilang Haudenosaunee, na binubuo ng mga bansa ng Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga, Seneca,…

Panimula: Ang Nawawalang Kabanata sa Kasaysayan ng Kimika Kapag pinag-uusapan ang periodic table of elements, karaniwang naiisip ang mga pangalan tulad nina Dmitri Mendeleev ng Russia at John Dalton ng England. Subalit, ang mga pundasyon ng modernong kimika—ang sistematikong pag-aaral ng mga sangkap, reaksyon, at aparato—ay itinayo nang malawakan sa Golden Age of Islam, partikular sa rehiyon ng Middle East at North Africa (MENA) mula ika-8 hanggang ika-14 na siglo. Ang artikulong ito ay maglalahad ng kongkretong mga ambag ng…

Panimula: Ang Lupain ng Mga Kontradiksyon at Pakikibaka Ang Latin America ay isang rehiyong mayaman sa kayamanan at kultura, ngunit pinagligiran din ng mahabang kasaysayan ng pananakop, pagsasamantala, at paglaban. Ang kasaysayan ng karapatang pantao dito ay hindi isang simpleng kwento ng unti-unting pag-unlad kundi isang masalimuot na tapiserya ng mga kilusang panlipunan, madugong diktadura, at matatag na pag-asa. Mula sa mga imperyong Inca, Aztec, at Maya hanggang sa mga makabagong kampanya para sa hustisyang panlipunan, ang pakikibaka para sa…

Ang Heograpiyang Pandagat ng Hilagang Amerika Ang kontinente ng Hilagang Amerika ay napapaligiran ng tatlong malalaking karagatan na humuhubog sa klima, kalikasan, at kasaysayan nito: ang Karagatang Pasipiko sa kanluran, ang Karagatang Atlantiko sa silangan, at ang Karagatang Artiko sa hilaga. Ang kahabaan ng baybayin nito, mula sa mga bangin ng California hanggang sa mga fjord ng Alaska at mga marsh ng Florida, ay sumasaklaw sa mahigit 265,000 kilometro. Ang kontinente ay may hawak din sa malaking kapuluan ng Caribbean…

Ang Pangunahing Konsepto: Ano ang Itim na Butas? Ang isang itim na butas ay isang rehiyon sa kalawakan kung saan napakalakas ng grabidad na walang bagay—kahit na liwanag—ang makakatakas mula dito. Ang hangganan na ito, kung saan ang bilis ng pagtakas ay katumbas ng bilis ng liwanag, ay tinatawag na kaganapan ng abot-tanaw o event horizon. Sa loob nito, ang lahat ng bagay ay nahuhulog patungo sa isang puntong may walang-hanggang densidad na tinatawag na singularity. Ang konseptong ito ay…

Ang Misyon ng mga Museo sa Europa: Isang Panimula Ang Europa ay tahanan ng ilan sa pinakamaimpluwensyang museo sa daigdig. Ang mga institusyong ito ay higit pa sa mga gusali na naglalaman ng mga lumang bagay; sila ay mga buhay na tagapag-ingat ng kolektibong memorya ng sangkatauhan. Mula sa mga kweba ng Lascaux sa Pransiya hanggang sa modernong mga anyo sa Guggenheim Museum Bilbao sa Espanya, ang mga museo sa Europa ay may mahalagang tungkulin sa pagpreserba, pagsasaliksik, at pagpapalaganap…

Ang Rebolusyonaryong Ideya: Isang Pambungad sa Relatibidad Noong 1905, isang empleyado ng Swiss Patent Office sa Bern na nagngangalang Albert Einstein ang naglathala ng isang papel na magbabago sa ating pag-unawa sa sansinukob. Ang papel na ito, “On the Electrodynamics of Moving Bodies,” ang pundasyon ng Espesyal na Teorya ng Relatibidad. Sinundan ito noong 1915 ng kanyang Pangkalahatang Teorya ng Relatibidad, isang mas radikal na paglalarawan ng grabitasyon. Ang mga teoriyang ito ay hindi lamang tungkol sa agham; binago nito…

Ang Pangunahing Tungkulin ng mga Museo sa Daigdig Ang mga museo ay higit pa sa mga gusali na naglalaman ng mga lumang bagay. Sila ay mga dinamikong institusyon na may kritikal na tungkulin sa pag-iingat, pag-aaral, at pagpapalaganap ng pamanang pangkultura at likas na yaman ng sangkatauhan. Ayon sa International Council of Museums (ICOM), ang museo ay isang di-kumikitang, permanenteng institusyon sa paglilingkod sa lipunan at sa pag-unlad nito, bukas sa publiko, na nagsasagawa ng pananaliksik hinggil sa mga nasasakupan…

Ang Mga Ugat ng Pamamahala: Demokrasya Bago ang Kolonyalismo Marami ang nag-aakala na ang demokrasya sa Africa ay isang konseptong dala lamang ng mga Kanluranin, ngunit ang katotohanan ay masalimuot at mas matanda pa. Bago dumating ang mga mananakop mula sa Europa, ang kontinente ng Africa ay mayaman na sa mga katutubong sistema ng pamamahala na nagtataguyod ng partisipasyon, pagpapanagot, at konsensus. Ang mga sistemang ito, bagama’t kadalasang hindi tinatawag na “demokrasya” sa modernong kahulugan, ay naglalaman ng mga demokratikong…