Foundations

Panimula: Ang Africa Bilang Lupain ng Pakikibaka at Pag-asa Ang kontinente ng Africa ay hindi lamang ang duyan ng sangkatauhan kundi pati na rin ang duyan ng mga makasaysayang pakikibaka para sa kalayaan, karapatan, at pagkakapantay-pantay. Ang kasaysayan ng karapatang pantao at mga kilusang panlipunan dito ay masalimuot, matapang, at puno ng mga kwento ng paglaban mula sa iba’t ibang kultura at bansa. Mula sa mga sinaunang kaharian hanggang sa mga modernong estado, ang pagtahak sa landas ng karapatang pantao…

Ang Pundasyon ng Kalayaan sa Pananampalataya Ang Hilagang Amerika, partikular ang Estados Unidos at Canada, ay itinayo sa isang pundasyon ng kalayaan sa relihiyon. Ang Unang Susog sa Saligang Batas ng Estados Unidos, na ipinatupad noong Disyembre 15, 1791, ay malinaw na nagbabawal sa Kongreso na gumawa ng batas na “nagtatatag ng isang relihiyon.” Sa Canada, ang Canadian Charter of Rights and Freedoms noong 1982 ay ginagarantiyahan ang kalayaan sa konsensya at relihiyon. Ang mga legal na balangkas na ito,…

Ang Pagbuo ng Isang Modernong Estado: Ang Konteksto ng Pilipinas Ang paghahanap para sa pinakaepektibong sistema ng pamamahala ay isang sentral na usapin sa kasaysayan ng Pilipinas. Mula sa mga sinaunang barangay na pinamumunuan ng mga datu, hanggang sa kolonyal na pamamahala ng Espanya at Estados Unidos, ang bansa ay nakaranas ng iba’t ibang modelo ng awtoridad. Ang pagkamit ng kalayaan noong 1946 ay nagmarka ng pormal na pagsisimula ng isang demokratikong republika, na hinubog ng saligang-batas ng Commonwealth at…

Ang Pundamental na Yunit ng Buhay: Ano ang DNA? Ang deoxyribonucleic acid (DNA) ay ang molekula na nagdadala ng mga tagubilin para sa pagbuo, paggana, paglago, at pagpaparami ng halos lahat ng nabubuhay na organismo. Ito ang blueprint ng buhay. Natuklasan ang istraktura nito noong 1953 nina James Watson (Amerikano) at Francis Crick (Briton) sa Cavendish Laboratory sa University of Cambridge, na nakinabang sa gawaing X-ray crystallography ni Rosalind Franklin. Ang DNA ay isang dobleng helix, katulad ng isang nakatiklop…

Ang Mga Sinaunang Ugat: Mga Sentro ng Karunungan Bago ang Islam Bago pa man ang paglitaw ng Islam, ang rehiyon ng Gitnang Silangan at Hilagang Aprika ay mayaman na sa mga institusyong pang-edukasyon. Ang sinaunang lungsod ng Alexandria sa Ehipto, itinatag ni Alejandro ang Dakila, ay naging tahanan ng Library of Alexandria at ng Mouseion, isang sentrong pang-akademiko kung saan nag-aral at nagturo ang mga iskolar tulad nina Euclid at Archimedes. Sa Persianong Imperyo, ang akademya ng Gundishapur sa kasalukuyang…

Ang Pangunahing Konsepto: Ano ang Isang Itim na Butas? Ang isang itim na butas ay isang rehiyon sa kalawakan kung saan napakalakas ng grabidad na walang bagay, kahit na liwanag, ang makakatakas mula dito. Ang hangganan na ito ay tinatawag na kaganapan ng abot-tanaw o event horizon. Ang konsepto ay unang inilarawan ng siyentipikong si John Michell noong 1784 at muling binuo gamit ang Teorya ng Pangkalahatang Relatibidad ni Albert Einstein. Ang terminong “black hole” o itim na butas ay…

Panimula: Ang Rebolusyong Digital sa Asya Pasipiko Ang rehiyon ng Asya Pasipiko ang may pinakamabilis na paglago ng mga gumagamit ng internet at social media sa buong mundo. Mula sa mga megacity ng Jakarta at Manila hanggang sa mga rural na lugar ng India at Papua New Guinea, binabago ng mga platform tulad ng Facebook, TikTok, WeChat, at LINE ang paraan ng pakikipag-ugnayan, pagkuha ng impormasyon, at pakikilahok sa demokrasya ng bilyun-bilyong tao. Ayon sa ulat ng We Are Social…

Panimula: Ang Nawawalang Piraso ng Kasaysayan Ang kasaysayan ng Hilagang Amerika ay madalas na isinasalaysay sa pamamagitan ng mga pangalan ng mga lalaki—mga pangulo, heneral, imbentor, at explorer. Ngunit sa likod ng mga kilalang kuwentong ito, mayroong isang mas malawak at mas mayamang salaysay na puno ng mga kontribusyon ng kababaihan. Sa mahabang panahon, ang kanilang mga kwento ay naiwan sa mga anino, hindi naisulat, o sadyang binura. Ang artikulong ito ay naglalayong ilantad ang ilan sa mga pinakamahalagang, ngunit…

Ang Sinaunang Pundasyon: Mga Katutubong Paniniwala at mga Dakilang Imperyo Ang kasaysayan ng relihiyon sa Aprika ay nagsisimula sa libu-libong taon ng katutubong espiritwalidad, na siyang matibay na balangkas ng lipunan. Ang mga sistemang ito, na kadalasang tinatawag na African Traditional Religions (ATR), ay hindi isang monolitikong paniniwala kundi isang mayamang tapestry ng mga kasanayang umaayon sa mga partikular na kultura tulad ng Yoruba, Akan, Zulu, at Maasai. Ang mga ito ay karaniwang kinabibilangan ng paniniwala sa isang Kataas-taasang Diyos,…

Ang Unang Silakbo ng Kaalaman: Mga Sinaunang Sentro ng Pag-aaral Bago pa man ang konsepto ng modernong unibersidad, ang sangkatauhan ay nagtatag na ng mga institusyon para sa mas mataas na pag-aaral. Sa Gresya, itinatag ni Plato ang Academy noong mga 387 BCE malapit sa Atenas, isang hub para sa pilosopikal na pagtatalo. Kasabay nito, sa Alexandria sa Ehipto, umusbong ang Library of Alexandria bilang isang walang katulad na sentro ng pagtitipon at pag-aaral ng kaalaman mula sa buong sibilisasyon.…